Yüksek gerilim parafudrunun amacı güç sistemini yüksek gerilimlerin meydana getireceği zararlardan korumaktır. Ani olan yıldırım gibi doğa olaylarında yıkıcı yüksek enerji parafudr üzerinden deşarj olur ve ardından hat normal olarak çalışmaya devam eder. Yüksek gerilim parafudrları iletim hatlarını, trafo merkezleri vb. gibi yüksek enerji bölgelerini korur.
Alçak gerilim parafudrları ise yüksek gerilimden şehir şebekesinde son enerji kullanıcısının zarar görmesini engellemeyi amaçlar. Genel olarak ikisinin de amacı sistemi aşırı gerilimlerden korumaktır.
Parafudrların Çalışma Prensipleri Nasıldır?
Yüksek gerilim parafudrunun; ani bir yıldırım darbesinde atlama gerilimi geçildiği an içindeki direnç değeri düşer. İzolasyon delinerek ark başlar ve darbe toprağa boşalır. Aşırı gerilim söndükçe, direnç eski haline gelirken akım da sınırlandırılmış olur. Yapıldığı yalıtkan tipine farklı gerilim seviyelerine dayanır.
Alçak gerilim parafudru; sisteme paralel bağlanıp aşırı gerilim olmaması durumunda yalıtkan gibi davranır. Ayırıcı, sigorta veya kesici gibi bir devre elemanı olarak düşünülmemelidir. AG parafudr çalışma esnasında darbeyi üzerine alır, sönümler ve toprağa iletir. AG parafudrlarda gerilim sınırlamasının haricinde koruma sınıfını belirleyen bir akım değeri de mevcuttur. Örneğin; B tipi bir AG parafudr gerilim 2,5 kV’tan düşükse, 50 kA akımını bir kez sorunsuz olarak geçirebilir.
AG Parafudr ile YG Parafudr Arasındaki Farklar Nelerdir?
- İsimleri aynı olduğu üzere görevleri de aynıdır. YG parafudr dışarı sistemi, AG parafudr içeride koruma sağlar.
- Yüksek gerilim parafudru daha basittir. Sadece yalıtkandan kaynaklanan delinme dayanımları mevcuttur. AG parafudr ise daha karmaşıktır, birçok tipi bulunur. Sadece yıldırım gibi büyük darbelerin yanında harmonik, şalt hareketleri gibi nedenlerden oluşan darbelerde de koruma yapar.
- Dış görünüşleri farklıdır. YG parafudr atmosferik olaylardan etkilenmemek üzere tasarlanmıştır. AG parafudr bir sigorta, KAKR gibi görünür. Elektrik panosunda bulunur.
- İkisi de yüksek gerilimden korunmak üzere kullanılır. Fakat AG parafudr alçak gerilim sistemlerinde kullanıldığı için bu adla anılır.
Parafudr Hangi Şartlarda Gereklidir?
Enerji iletim hatlarında, şalt sahalarında, trafolarda; maddi kayıplara, yangınlara ve can kayıplarına sebep olmamak için yüksek gerilim parafudrları kullanılır.
İçerisinde hassas, pahalı ve hayati ekipman bulunan binaların kalıcı olarak hasar görmesini engellemek için, parafudr olmadığı durumda oluşan zararla hem zaman hem de mali kayıpları engellemek için muhakkak AG parafudr kullanılmalıdır.
Anahtarlama sistemleri kaynaklı darbeler, şalt hareketleri, kaynak makineleri, harmonikler en çok hasar meydana getiren darbelerdir. Bu nedenle bu darbelerin olabileceği yerlerde AG parafudr kullanılmalıdır.
Yıldırım gibi büyük darbeler her yapı için risk taşıdığından AG parafudr olan yapıda dış yıldırımlık olmamasını düşünemeyiz.
PLC-otomasyon, CCTV sistemleri, telekom, data, UPS, haberleşme, yangın-alarm gibi sistemler hassas olduğundan muhakkak AG parafudrla korunmalıdır.
Kısaca maddi ve manevi her açıdan önemli bir tesisiniz varsa ekipmanların hem uzun ömürlü hem de verimli çalışması için içeriden ve dışarıdan korunma sağlanmalıdır.
