Güç Dağıtım Sistemi Hakkında Genel Bilgiler. Enerjinin son tüketiciye ulaştırılma sürecinde enerjinin üretilmesi, iletimi ve dağıtımı söz konusudur. Dağıtım sistemi iletim hatlarıyla gelen elektriğin trafodan itibaren son tüketiciye kadar olan kısmını içerir. Dağıtım trafo merkezleri, uzaktan müdahale edilebilir şekilde de kullanılabilir. Özellikle SCADA sistemlerinin çok üst seviyede geliştiği günümüzde bir mahallenin enerjisini yönetebilmek oldukça kolaylaşmıştır. Dağıtım sistemleri sürekli olarak kontrol, kumanda, koruma, düzenleme gerektirir. Sürekliliğin ve güvenirliğin sağlanması bunlara bağlıdır. Büyük tesisler elektriği şalt sahalarından direk OG olarak almakla beraber küçük kullanıcılar alçak gerilim seviyesine indirildikten sonra alırlar.
Güç Dağıtım Sistemi Tipleri Nelerdir?
Güç dağıtım sistemi gerilim tipi ve bağlantı şemasına göre farklı olarak sınıflandırılabilir. Fakat AC sistem dünyada kabul gördüğü için gerilim açısından sınıflandırmaya gerek yoktur. AC dağıtım sistem işletim ve dağıtım yönünden daha basit ve ekonomik olduğu için DC dağıtım sistemine göre tercih edilmiştir.
Bağlantı şemasına göre aşağıdaki tiplerde sınıflandırılır:
Radyal Sistem: Kısaca radyal sistem güç akışının tek yönlü olduğu sistemdir. En basit ve az maliyetli dağıtım sistemidir. Eğer trafo merkezi / üretim sahası tüketicilerin bulunduğu yerdeyse bu sistem kullanılır. Farklı besleme noktaları bir tek trafo merkezinden yayılır ve tek uçtan besleme yapılır. Enerji kaynağının alternatifi olmadığından herhangi bir arızada tüketici direk zarar görür.
Ring Sistemi: Ring dağıtım sisteminde besleme kaynaklarıyla veya tüketicilerle bir halka sistemi oluşturulur. Her trafo iki farklı kaynaktan farklı yollarla beslenir. Buna teknik bir konuşmada girdi-çıktı yapmakta da denir. Trafo ile başlayan ring sistemi; besleme noktalarına, diğer kaynaklara ve en son tekrar trafoya dönerek tamamlanır. Besleyicinin herhangi biri arızalanırsa, diğer kaynaklar sisteme enerji sağlamaya devam eder. Örneğin; metrolarda ring sistemi kullanılır.
Enterkonnekte Sistem: Ana besleme sistemine çok sayıda trafonun enerji vermesiyle oluşan, birbirine bağlı olan dağıtım sistemidir. Ülkemizin enerji aktarımı enterkonnekte sistemle gerçekleşir. Doğuda bir barajda üretilen elektrikle, Manisa’da rüzgar tribünlerinde üretilen elektrik aynı sisteme verilir. Herhangi bir noktada sıkıntı çıktığında veya fazla enerji ihtiyacı olduğunda diğer noktalar bu ihtiyacı karşılayabilir.
Gerilim Düşümü Nedir?
Gerilim düşümü temel olarak bir hatta akım akarken meydana gelen “gerilim düşmesi”dir. Küçük devrelerde gerilim düşümü seviyesini kablolar, kontaklar veya kontaktörler gibi parçaların direnç ve empedansları etkilerken; büyük dağıtım sistemlerinde iletim hattının empedansı, şebekelerde meydana gelen arızalar, kesicilerin hatalı çalışmaları, trafo ve generatör arasında hatalar, kötü hava şartları vb. gibi sebepler etkileyebilir.
Gerilim düşümü istenmeyen bir olaydır. Bu nedenle daima göz önünde tutulmalı, gerekli hesaplamalar gerilim düşümünün de etkisi ile yapılmalıdır. İletim sistemlerinde belirli sınırlar dahilinde tutulması gereken gerilim düşümünün ekonomik olarak da etkisi mevcuttur. Büyük tesislerdeki makinelerin olumsuz şekilde etkilenmesine, aydınlatmaların hem ışıksal açıdan hem de ömür açısından etkilenmesine, iletim hatlarında enerji kaybı gibi birçok olumsuz sonuç doğurabilir.
İyi Bir Güç Dağıtım Sistemi Nasıl Olur?
Elektrik ihtiyacı her sektörün olmazsa olmazı ülkelerin en başta çözüm bulup kendine yetmeyi amaçladıkları enerjinin başında gelir. Bu enerjinin ise ülkeye sürekli ve düzenli olarak ulaştırılması gerekir. İyi bir güç dağıtım sisteminin 3 temel özelliğini vardır. Bunları sıralayacak olursak;
Uygun gerilim seviyesini sağlaması: İyi bir dağıtımın sisteminin en önemli özelliklerinden biri stabil gerilim seviyesi sunmasıdır. Çeşitli arızalardan, aşırı yük talebi gibi durumlarda gerilimde dalgalanmalar yaşanabilir. Bunun sonucunda son tüketicinin motor yanması, aydınlatma arızası gibi hatalar meydana gelir. Sürekli 220 V tabi ki sağlanması mümkün değildir. Belirlenen sınırlar dahilinde gerilim seviyesi sunulmalıdır.
Pik durumlarda ihtiyaç olan enerjinin karşılanabilir olması: Özellikle yaz aylarında elektrik tüketimi en yüksek seviyeye çıkar. Bunun haricinde tesislerin motor açma-kapama yapmaları, büyük aydınlatma yüklerinin devreye girip çıkması gibi durumlarda iyi bir dağıtım sistemi enerji ihtiyacını hata meydana getirmeyecek şekilde sağlamalıdır. Mevsimsel veya bölgesel olarak analiz edilmiş verilerle önceden öngörü sağlanarak gerekli tedbirler alınabilir.
Sistemin güvenilir olması: Tüketiciler için en mühim şey elektrik enerjisinin devamlı olduğunu bilmektedir. Bunun için elektrik enerjisinin kesintisiz olarak sağlanması bir güvenilirlik unsudur. Çünkü buna güvenerek tesisler kurulur, yatırımlar yapılır. Aksi düşünülmez. Yedeklenmiş, güvenilir otomatik kontrol sistemi sağlanmış, herhangi bir bölgesel arıza durumunda başka yollarla enerji yönlendirmesi yapılabilir olması sistemi güvenilir kılar.