Yayınlandı: 13 Mart 2019
Kategori: Haberler
Bakır: İletkenlik bakımından gümüşten sonra ikinci sırada olmasına rağmen ekonomik olarak uygunluk ve satın alma potansiyeli yüksek olduğu için daha çok tercih edilir. Düşük dirence sahip olduğu için çok yüksek iletkenliğe sahiptir.
Diğer malzemelerle birleşimi ve lehimlemesi kolaydır. Elektrikli makinelerde sarım için saf tavlanmış bakır kullanılır. Bakıra farklı elementler eklenerek iletkenlikten ödün vermeden mekanik dayananımı artırılabilir.
Sert çekilmiş bakır (som) tavlanmış bakıra göre daha yüksek mekanik mukavemeti nedeniyle havai iletim hatlarından kullanılır. Çelik çekirdekli bakır iletkenler de uzun açıklıklı iletim hatlarında tercih edilir. Elektrik devrelerinde dünya çapında bakır kullanılır. Elektrikli makine sarımlarında da bakır kolayca uygulanır.
Alüminyum: Alüminyum bakırın iletkenliğinin %61’ine sahip olmasına rağmen ağırlığının 1/3’ü kadar olduğu için hafifliği nedeniyle tercih edilir. %99 oranında saf olarak da elde edilen alüminyumun sertliğini artırmak için bakır, çinko, nikel veya magnezyum gibi elementlerden az miktarda ekleme yapılabilir. Nem olması durumunda alüminyum ve diğer kablolar arasında korozyon oldukça zararlıdır. Bu da devre hataları ve maliyet kayıplarına neden olur. Fakat yüksek akım kullanılırsa korozyon riski ortadan kalkar. Lehimlemesi çok kolay değildir fakat çeşitli maddelerle geliştirilerek kolaylaştırılmıştır.
Alüminyum yukarıdaki olumsuz özelliklerinden dolayı iletim hatlarında tercih edilir. Özellikle çelik takviyeli alüminyum iletim hatları yaygın olarak kullanılır. Hafifliği nedeniyle orta gerilim dağıtımında da kullanılabilir.
Demir ve Çelik: Topraklama iletkeni olarak kullanılan galvanizli demir çelik teller aynı zamanda kırsal kesimlerde faz iletkeni olarak da kullanılabilir. Demire karbon ilave edilerek farklı tiplerde çelik elde edilir. Krom ve alüminyum alaşımlı çelik; sağlamlık, iyi ısı dağılımı ve hafifliği nedeniyle marş reostalarının yapımında kullanılır. Büyük dc motorların çalıştırılmasında kullanılacak “direnç ızgaraları” imalatında dökme demir kullanılmaktadır. Dünya en çok bulunan cevherlerde dördüncü sıradadır. Nemli havalarda paslanan demiri korozyondan korumak için çeşitli element ve alaşımlarla kaplamak gerekir.
Tungsten: Yüksek erime noktasına sahip olmasından dolayı ampul içinde kullanılır. Çoğu metal, tungstenin dayanacağı sıcaklıklarda buharlaşır (yaklaşık 3422oC). Yüksek sıcaklıklara dirençli olmasından dolayı arklara karşı da dayanıklıdır. Sıkıştırılabilir ve elastikiyet özelliğine sahiptir. Saf halde tungsten elektrikli fırınlarda, akkor flamanlı lamba yapımında, elektrik temas parçası veya radyo lambası telleri gibi yerlerde kullanılabilir.
Nikel: Demir ve diğer metallerle birleştirilerek güçlü mıknatıs yapımında kullanılır. Farklı metallerle birleştirilebilen nikel korozyona karşı dayanıklıdır. Alüminyum, demir ve bakır alaşımlarında nikelin elektriksel özelliklerinden yararlanılır. Termiyonik valflerin elektrotları ve ateşleme bujilerinde kullanılır. Ayrıca akümülatörün pozitif plakasında kullanılır. En fazla kullanıldığı alan paslanmaz çelik üretimidir. Yukarıda anlattığımız demirin paslanmama özelliğini sağlar.
Karbon ve Grafit: Otomatik voltaj regülatörlerinde basınca duyarlı dirençleri yapmak için kullanılır. Saf grafit elektrik bataryalarında, kuru pillerde, elektrodlarda da tercih edilir. Karbon için ark koruyucu elektrotlar, ışık akımları için sabit değişken dirençler ve arklara maruz kalan çeşitli dc şalt ekipmanlarının kontakları da karbonun kullanım alanları arasında sayılabilir.
Kurşun: Kablo kılıfları ve kurşun asit akümülatörlerinin plakaları kurşunun en önemli iki kullanım alanlarındandır. Kablo yalıtımını neme karşı korumak için de kurşun kılıflar gereklidir. Kurşun alaşım oluşturmak için de kullanılır.
Kalay: Düşük akımlı sigortaların imalatı en önemli elektriksel kullanım alanıdır. Elektrik ve elektronikçiler için en önemli işlerden lehim yapımında, ayrıca süperiletken mıknatısların yapımında kullanılır.
Alaşımlar: Laboratuvarda ekipmanlar için yüksek direnç istendiği durumlarda kullanılır. Isıtıcı ve termoçift elemanlarının yapımında da kullanılır. Aşağıda birkaç alaşım örneği görebilirsiniz.
• Lehim (Kalay + Antimon)
• Çelik (Demir + Karbon)
• Beyaz Altın (Altın + Nikel)
• Pirinç (Bakır + Çinko)