Elektrik motorlarında görülen önemli arızalardan biri kırık rotor çubuğu arızasıdır. Eğer önlem alınmazsa motor kalkış için yeterli momente ulaşamaz ve bu durumda motora dışarıdan müdahale şart olur.
Kırık rotor çubuğu arızaları genellikle motorda ani bir arızaya neden olmazlar. Özellikle çok kutuplu hızın düşük olduğu motorlarda bu arıza çok hissedilmez. Ancak kırık rotor çubuğu sayısı yeterli düzeye ulaşmışsa, motor kalkış için yeterli momente ulaşamayabilir. Bu durumda motora acil müdahale etmek gerekir.
Büyük güçteki motorların rotor kafeslerinin değiştirilmesi oldukça maliyetli olduğundan kırık rotor çubuğu arızasını önceden tespit etmek ve durumun kötüye gitmesini engellemek önemlidir. Eğer zamanında bu duruma müdahale edilirse kırık rotor çubuğunun ikincil etkilerinden kaçınılır. Bu etkileri aşağıdaki gibi sıralanır.
İlginizi Çekebilir: Asenkron Motorlarda Verimlilik
- Bir veya birden fazla çubuk kırılmışsa, sağlıklı çubuklar ek akım taşımaya zorlanır.
- Bu diğer rotor çubuklarında ısı artışına ve aşınmaya yol açar.
- Kırık çubuklar moment ve ivme salınımlarına neden olurlar. Bu durum rulmanda ve diğer sürücü bileşenlerde aşınmaya neden olur.
- Büyük hava boşlukları alüminyum rotor sargılarında eşit dağılmayan mekanik gerilmeler ve esnemelere neden olurlar. Bu da rulmanda yüksek titreşimler oluşturur.
- Rotor yüksek radyal hızlarda dönerken, merkezkaç kuvvetinin etkisi ile kırık rotor çubukları koparak stator sargılarına çarpabilir. Bunun gerçekleşmesi durumunda stator sargıları büyük zarar görecektir.
- Dinamik ve statik oluşan rotor asimetrisi stator sargılarına temas edebilir. Bu rotor çekirdeğinde ciddi arızalara neden olur.
Bir rotor çubuğunda kırık ya da çatlak rotor çubuğunda yüksek sıcaklık artışlarına neden olur. Bu artış diğer çubuklarında zarar görmesine neden olabilir. Dahası bu sıcaklık artışı neticesinde yalıtım ve laminasyonda ciddi zararlar oluşabilir. Kalkış anında ve motorun aşırı yüklenmesindeki oluşan ısısal gerilmeler kırık rotor çubuğu arızasının temel nedenlerinden biridir. Rotor kafesinde oluşan aşırı sıcaklık esnemeye mekanik gerilmelere eklenmesi ile bu arıza ortaya çıkar. Rotor çubuğu kırığı arızasına neden diğer etmenler aşağıda verilmiştir.
İlginizi Çekebilir: Endüstriyel Bakım Faaliyetleri
- Simetrisiz manyetik çekimlerden ötürü oluşan manyetik gerilmeler
- Mil momentinden dolayı oluşan dinamik gerilmeler
- Kirlenme, metal aşınması gibi çevresel etkiler
- Yalıtım kaybından ötürü etkiyen mekanik gerilmeler
